Hàn Quốc sẽ miễn phí điều trị người Việt nhiễm nCoV

Ngoại trưởng Kang Kyung-wha hôm nay cho biết chính phủ Hàn Quốc đang nỗ lực đối phó, khoanh vùng dịch Covid-19 và "hỗ trợ y tế miễn phí theo tiêu chuẩn WHO đối với công dân Việt Nam tại Hàn Quốc", theo thông cáo ngày 28/2 của Bộ Ngoại giao.

Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Ngoại giao Phạm Bình Minh và Ngoại trưởng Kang Kyung-wha có cuộc điện đàm theo đề nghị từ phía Hàn Quốc.

Phó Thủ tướng Phạm Bình Minh trao đổi về việc Việt Nam dừng miễn thị thực đơn phương với công dân Hàn Quốc từ 0h ngày 29/2 nhằm tăng cường kiểm soát sự lây lan của dịch Covid-19. Công dân Hàn Quốc sử dụng hộ chiếu phổ thông với thị thực phù hợp vẫn được nhập cảnh vào Việt Nam.

Việt Nam đề nghị Hàn Quốc phối hợp chặt chẽ trong công tác chống dịch Covid-19, hỗ trợ công dân và doang nghiệp đang làm ăn, sinh sống tại mỗi nước. Phó Thủ tướng mong muốn hợp tác kinh tế và thương mại giữa hai bên được duy trì bình thường.

Ngoại trưởng Hàn Quốc Kang Kyung-wha. Ảnh: Yonhap .

Cục Lãnh sự Bộ Ngoại giao ngày 21/2 khuyến cáo công dân Việt Nam không nên đến các khu vực đang có dịch Covid-19 hoặc có khả năng chịu ảnh hưởng của dịch. Công dân Việt Nam đang có mặt tại Hàn Quốc được đề nghị thường xuyên theo dõi và tuân thủ hướng dẫn của cơ quan chức năng sở tại để phòng tránh dịch.

Hiện có khoảng 200.000 công dân Việt Nam đang sinh sống, học tập và lao động tại Hàn Quốc, riêng tại thành phố Daegu là 8.285 người, tại tỉnh Bắc Gyeongsang là 18.502 người, trong đó có 333 người tại quận Cheongdo, một trong hai ổ dịch dịch vụ biên dịch lớn của Hàn Quốc, theo thông cáo ngày 23/2 của Bộ Ngoại giao. Tính đến ngày 24/2, chưa có ghi nhận về người Việt nhiễm bệnh ở Hàn Quốc.

Dịch Covid-19 khởi phát từ Vũ Hán từ tháng 12/2019, đã xuất hiện tại 58 quốc gia và vùng lãnh thổ với hơn 83.000 ca nhiễm, hơn 2.800 ca tử vong, hơn 36.000 người khỏi bệnh. Hàn Quốc ghi nhận gần 2.400 trường hợp nhiễm nCoV và 13 người thiệt mạng.

Để nhận được sự hỗ trợ, công dân liên hệ: - Đường dây nóng Bảo hộ công dân của Đại sứ quán Việt Nam tại Hàn Quốc: +82 106 315 6618. - Tổng đài Bảo hộ công dân: +84 981 84 84 84.

Nguyễn Tiến

Các thuật ngữ bạn cần biết để theo dõi Giải đua xe Công thức 1 một cách trọn vẹn nhất

Formula 1 là gì

Formula 1 - Công thức 1 hay thường được viết tắt là F1 trong tên gọi của giải đua nhằm để chỉ một loạt quy định của Liên đoàn Ô tô Quốc tế (FIA) mà tất cả người và xe tham gia phải tuân thủ, ví dụ như động cơ hút (atmospheric engine) lên đến 4.500 cm³. Trong khi đó, Formula 2 - Công thức 2 (phân khúc thấp hơn) được định nghĩa cho loại động cơ hút có dung tích đến 2.000 cm³.

Ballast 

Nguyên lý cơ bản là xe càng nhẹ thì sẽ có lợi thế hơn hẳn về tốc độ phóng, do đó để đảm bảo công bằng cho giải đấu, những chiếc xe cùng người cầm lái không đủ trọng lượng tối thiểu theo quy định sẽ phải gắn thêm "đá" ballast vào xe. 

Ảnh 1 – "đá" ballast được gắn vào xe khi không đủ trọng lượng

Theo quy định mới nhất của Giải đua F1 từ năm 2019, tổng trọng lượng của cả người và xe đã tăng lên 740 kg, trong đó trọng lượng của các tay lái và ghế ngồi phải đạt tối thiểu 80 kg. Sự thay đổi về yêu cầu cân nặng này giúp nhiều tay lái "dễ thở" hơn đôi chút vì trước đây họ phải lên kế hoạch giảm cân trước mỗi chặng đua, để đảm bảo tổng trọng lượng của người và xe không vượt quá quy định. 

Pit-stop

Giải đua xe F1 không chỉ là màn so kè tốc độ của một tay đua đơn lẻ mà còn là nơi thể hiện sự phối hợp nhịp nhàng của các thành viên trong đội tại khu vực pit-stop. Pit-stop hiểu đơn giản là điểm dừng kỹ thuật, nơi các tay lái nhanh chóng đưa những chiếc "quái xế triệu đô" vào thay lốp rồi ngay lập tức trở lại đường đua. Khi thời gian tính bằng giây là yếu tố tiên quyết để quyết định thắng bại cho mỗi tay đua, đội nào có tốc độ thay lốp càng nhanh sẽ càng có lợi thế. Số lượng nhân viên hỗ trợ kỹ thuật luôn sẵn sàng "trực chiến" tại các pit-stop là khoảng 20 người. 

Ảnh 2: Pit-stop- nơi thể hiện tinh thần đồng đội của các đội rõ nhất, và cũng là nơi đóng góp vào chiến thắng cuối cùng của tay đua.

Kỉ lục hoàn thành pit-stop nhanh nhất hiện nay thuộc về đội Red Bull khi họ hoàn tất quá trình vào pit của Max Verstappen trong 1,82 giây tại 2019 Brazilian Grand Prix 2019.

Đua thử, phân hạng và đua chính thức

Nếu bạn thắc mắc vì sao một chặng đua F1 thường diễn ra trong 3 ngày thì câu trả lời là đây:

Ngày 1: Ngày luyện tập không bắt buộc (Practice) bao gồm hai buổi sáng và chiều, mỗi buổi kéo dài 1 tiếng 30 phút

Ngày 2: Ngày đua phân hạng (Qualifying) kéo dài khoảng 1 tiếng đồng hồ và được chia thành 3 phần: Q1, Q2, Q3, quyết định vị trí xuất phát của các tay lái trong ngày đua chính thức. 

Phần đua này cho phép các tay đua chạy bao nhiêu vòng tùy ý, miễn là trong thời gian cho phép. 

Ngày 3: Ngày đua chính thức (Race)

Đây là ngày đua chính thức quyết định "ngôi vương" của các đội tham gia với đỉnh điểm của những màn so kè tốc độ gay cấn nhất. 

Ảnh 3: Race day – ngày được trông đợi nhất trong cả chặng đua

Tại 1 số nước tổ chức, lịch trình đua có thể được thay đổi chút ít. Chẳng hạn tại Grand Prix Monaco, ngày luyện tập bắt đầu vào Thứ Năm để các tay đua có thời gian nghỉ ngơi vào Thứ Sáu. Hay chặng đua chính thức tại Singapore 2008 và Bahrain 2014 diễn ra vào buổi tối thay vì buổi chiều như thông lệ. 

Tại Việt Nam - chặng đua Formula 1 VinFast Vietnam Grand Prix sắp tới sẽ diễn ra trong 3 ngày Thứ Sáu, Thứ Bảy và Chủ Nhật từ ngày 03 - 05/4/2020

Luật 107%

Trong lượt đua đầu tiên (Q1) của Ngày đua phân hạng (qualifying), bất kỳ tay lái nào không hoàn thành vòng đua trong khoảng thời gian tối đa 107% so với kỷ lục hoàn thành của tay lái nhanh nhất lượt đua 1 (Q1) sẽ không được phép tham gia cuộc đua chính thức. Tuy nhiên, trong một số trường hợp đặc biệt, các trọng tài đua (steward) vẫn có thể cho phép điều này.

Marshal

Ở dịch vụ biên dịch giải đua danh giá nhất thế giới thì công tác vận hành và đảm bảo an toàn luôn là ưu tiên số 1. Marshal là các tình nguyện viên/chuyên viên điều hành - sẽ là những người phụ trách nhiều vai trò trong cả chặng đua, chẳng hạn phụ trách xe đua, phụ trách khu vực khán đài để đảm bảo khán giả không gây nguy hiểm cho bản thân và các tay đua, giúp đưa xe và tay lái gặp sự cố, tai nạn ra khỏi đường đua hay vẫy cờ hiệu để thông báo tình trạng với các tay lái. Tại chặng đua Formula 1 VinFast Vietnam Grand Prix vào tháng 4/2020 sắp tới, sẽ có khoảng 1.000 marshal được tuyển chọn và đào tạo bởi các chuyên gia hàng đầu thế giới đến từ Liên đoàn xe động cơ Úc (CAMS).

Flag 

Một hệ thống cờ hiệu (Flag) được sử dụng trong giải đua Công thức 1, mỗi màu và số lượng cờ hiệu sẽ truyền tải một thông điệp khác nhau.

Ảnh 4: Khi lá cờ xanh lá cây được vẫy lên, các tay đua sẽ hiểu rằng nguy hiểm đã qua và có thể quay lại đường đua một cách bình thường.

Chẳng hạn khi 1 cờ vàng được phất, các tay đua sẽ hiểu rằng đang có nguy hiểm trên đường đua, bắt buộc phải chạy chậm và không được vượt. Khi cờ vàng được phất 2 lá cùng lúc nghĩa là đường đua đang gặp sự cố, nhân viên cứu hộ đang có mặt trên đường đua để xử lý, do đó các tay đua không được vượt nhau. Cờ vàng sọc đỏ báo hiệu bề mặt đường đua gặp sự cố, có thể gây trơn trượt cho xe đua. Ngược lại, khi nhìn thấy cờ xanh lá cây được phất, các tay đua có thể hiểu rằng đã hết khu vực nguy hiểm và có thể tiếp tục thi đấu bình thường. Cờ xanh dương được phất lên khi tay đua cuối cùng bị tay đua đầu tiên trong đoàn đua bắt kịp (dẫn trước hơn 1 vòng đua), việc này đồng nghĩa tay đua cuối cùng phải nhường đường và không được có hành động cản trở tay đua đầu tiên vượt qua. 

Chính sự kết hợp giữa công nghệ hiện đại – tính chính xác – kỷ luật và thời gian tính theo từng tích tắc đã làm nên sự hấp dẫn cho giải đua F1 – giải đua tốc độ đắt giá nhất hành tinh.

"Vô tình" làm lộ bức ảnh hiện trường tai nạn trực thăng của Kobe Bryant, một quan chức của thành phố Los Angeles đối mặt với nguy cơ mất việc

Theo thông tin từ Los Angeles Times, sở cảnh sát thành phố Los Angeles đang ra sức giải quyết một vấn đề nhạy cảm, liên quan đến vụ tai nạn trực thăng cướp đi mạng sống của huyền thoại bóng rổ Kobe Bryant và 8 người khác vào cuối tháng 1 vừa qua.

NHM đứng theo dõi hiện trường vụ tai nạn từ một khoảng cách an toàn. Ảnh: Los Angeles Times.

Nguồn tin tiết lộ,  một quan chức của chính quyền thành phố vốn không liên quan đến vụ tai nạn nhưng không biết bằng cách nào đã có được những được tấm ảnh tuyệt mật chụp lại hiện trường. Theo một số nhân chứng, vị quan chức này thậm chí còn đang khoe những tấm ảnh nói trên tại một quán bar địa phương nhằm gây ấn tượng với người khác.

Hiện tại, phía những cơ quan cấp cao của thành phố Los Angeles vẫn chưa đưa ra bất kỳ phán quyết nào, ngoại trừ lời phát biểu của phó Cảnh sát trưởng hạt Los Angeles, Maria Lucero, khi trả lời phỏng vấn với Associated Press.

"Chúng dịch vụ biên dịch tôi vẫn đang xem xét sự việc này. Bất kể những người có liên quan là ai thì đây cũng là một việc hết sức nghiêm trọng và chắc chắn phải có ai đó chịu trách nhiệm", vị quan chức cảnh sát trả lời ngắn gọn với giới truyền thông.

Buổi lể tưởng niệm Kobe Bryant sẽ khiến nhiều người phải nhớ mãi về di sản của huyền thoại này.

Ngày 26/1, một tai nạn trực thăng thảm khốc đã xảy ra, khiến Kobe Bryant cùng cô con gái 13 tuổi Gianna Bryant và toàn bộ 7 người khác đều tử nạn. Thành phố Los Angeles đã tổ chức một buổi lễ tưởng niệm lớn vào ngày 24/2 vừa qua nhằm vinh danh những đóng góp của Kobe Bryant cho đội bóng Los Angeles Lakers cũng như những di sản mà anh để lại cho nền bóng rổ thế giới.

Liên quan đến vụ tai nạn kể trên, một số báo cáo chính thức đã đưa ra kết luận chiếc máy bay không hề gặp phải trục trặc kỹ thuật và lỗi thuộc về viên phi công quá cố Ara Zobayan khi đã không tuân thủ rất nhiều quy tắc an toàn hàng không vào thời điểm đó.

LeBron James đang rất quyết tâm kế thừa di sản mà Kobe Bryant để lại ở Los Angeles Lakers.

Hiện tại, công ty Island Express Helicopters, đơn vị sở hữu chiếc trực thăng gặp tai nạn cùng viên phi công đã bị vợ Kobe Bryant là bà Vanessa Bryant đâm đơn kiện vì những tắc trách của mình. Các gia đình còn lại của các nạn nhân được cho sẽ sớm hoàn thành các thủ tục khởi kiện.

Liên quan đến yếu tố chuyên môn, sự ra đi của Kobe Bryant là mất mát rất lớn cho Los Angeles Lakers. Toàn bộ các thành viên đội bóng, dẫn đầu bởi các siêu sao LeBron James và Anthony Davis, chắc chắn sẽ làm mọi thứ trong khả năng của mình để giành chức vô địch mùa này cho Kobe và cô con gái Gianna.

"Ma nơ canh đời thực" đích thị là Kwon Nara của Tầng Lớp Itaewon: Body như tượng tạc, mặc gì cũng đẹp quá thể đáng

Xuất hiện trong vai nữ dịch vụ biên dịch phụ, là tình đầu của Park Seo Joon trong Tầng Lớp Itaewon, nhưng Kwon Nara được yêu thích chẳng hề kém những nhân vật chính của phim. Bên cạnh tình tiết nội dung thì nhan sắc và style của cô cũng khiến dân tình trầm trồ.

Với chiều cao 1m71, chỉ riêng đôi chân đã dài 1m06, Kwon Nara từng được ví von là một trong những cô nàng sở hữu đôi chân đẹp nhất Kbiz. Quả thực không phải nói quá khi nói Kwon Nara đúng là "ma nơ canh đời thực" bởi cô sở hữu body đẹp như tượng tạc, mặc gì cũng đẹp, cũng sang quá thể quá đáng.

Với đôi chân đẹp cực phẩm như người mẫu, khi diện quần short lợi thế của Kwon Nara càng hiện rõ. Chẳng thế mà dù đứng cùng Park Seo Joon và Kim Da Mi với chiều cao lần lượt là 1m86 và 1m7 mà Kwon Nara chẳng hề lếp vế chút nào.

Không hổ danh "ma nơ canh đời thực", diện set đồ tối giản hết mức với áo khoác nỉ, quần skinny jeans và đi boots cao cổ mà Kwon Nara vẫn sang chảnh ngời ngời.

Trong Tầng Lớp Itaewon, Kwon Nara thường diện những set đồ công sở như áo blazer, áo sơ mi. Nhưng style của cô lại chẳng hề cứng nhắc, già nua mà thậm chí còn đậm nét sang chảnh, trẻ trung khiến dân tình rần rần muốn tìm mua những item y hệt.

Trong những bức ảnh chụp hậu trường sương sương người ta mới càng phải trầm trồ về vóc dáng cực phẩm của Kwon Nara. Dù cô diện set đồ đơn giản mà vẫn đẹp và sang hết sức.

Quả là mỹ nhân thuộc phái "toàn chân", mẫu váy đen dáng dài đơn giản chiết eo nhẹ nhàng mới càng khiến chúng ta phải trầm trồ vì tỷ lệ cơ thể hoàn mỹ của Kwon Nara.

Kể cả khi diện trang phục oversized rộng thùng thình thì Kwon Nara cũng không hề bị dìm hay xuề xòa chút nào.

Nếu set đồ này là người khác diện lên thì dễ là đã bị chê vì xuề xòa, dìm dáng nhưng khi Kwon Nara khoác lên thì vẫn sang hết sức.

Vì body đẹp cực phẩm lại thêm nhan sắc trẻ xinh nên Kwon Nara có thể chinh phục được đủ mọi style, từ sexy gợi cảm đến trẻ trung năng động.

Trong thời gian còn hoạt động là idol trong nhóm Hello Venus, Kwon Nara thường xuyên diện quần short khoe chân thon. Đôi chân của cô vừa dài vừa săn chắc khỏe mạnh.

Chẳng thế mà Kwon Nara từng được xếp danh sách những cô nàng có đôi chân đẹp nhất Kbiz.

Kwon Nara còn từng đến Việt Nam khoác lên mình chiếc áo dài thướt tha tôn lên body đẹp như tượng tạc.

Kwon Nara tỏa sáng giữa dàn cast với style thượng lưu, còn đeo khuyên tai giống Meghan Markle đây này!

Đảm nhận vai diễn Soo Ah trong hit truyền hình "Tầng Lớp Itaewon", Kwon Nara đang được coi là nữ phụ hot nhất màn ảnh xứ Hàn lúc này. Sức hút mạnh mẽ của Kwon Nara không chỉ đến từ diễn xuất thuyết phục mà nhan sắc cùng phong cách thời trang của cô nàng cũng có thể khiến vạn người "đổ" luôn từ cái nhìn đầu tiên.

Trong buổi họp báo thứ 2 của phim "Tầng Lớp Itaewon", Kwon Nara thực sự nổi bật và tỏa sáng giữa dàn cast với style siêu cấp sang trọng, khiến chúng ta dễ dàng liên tưởng tới hình ảnh của các Công nương Hoàng gia.

Không đi theo style trẻ trung, cá tính như bạn diễn Kim Dami, Kwon Nara chọn cho mình bộ suit váy tông màu trắng cực dịch vụ biên dịch kỳ nữ tính, thanh lịch. Nét cổ điển của bộ suit váy còn mang đến cho nữ diễn viên vẻ ngoài sang trọng, quý phái tựa như một nữ nhân Hoàng tộc.

Cũng không thể bỏ qua chi tiết nơ buộc nơi cổ áo đã phù phép cho cả tổng thể trang phục trở nên mềm mại, yêu kiều và hút mắt hơn.

Bên cạnh đó, kiểu tóc lỡ vai, được chải chuốt vô cùng tươm tất cũng ăn nhập hoàn hảo với bộ cánh đậm chất quý tộc của nữ diễn viên.

Thêm một điểm thú vị nữa ở tổng thể trang phục của ngôi sao "Tầng Lớp Itaewon", đó chính là đôi bông tai ngọc trai, đính điểm viên đá nhỏ lấp lánh giống đến 90% đôi khuyên tai mà Meghan Markle được Nữ hoàng ban tặng. Đúng là không hề quá lời khi nói, Kwon Nara của ngày hôm nay sang trọng và quý phái hệt như nữ nhân Hoàng tộc.

Cận cảnh đôi khuyên tai của Meghan Markle.

Bánh mì và sự sáng tạo của người Việt

Đầu bếp Peter Cường Franklin là người có nhiều nghiên cứu về ảnh hưởng của ẩm thực Pháp tại Việt Nam. Ông sinh ra ở Đà Lạt và được nhận làm con nuôi trong một gia đình Mỹ. Từng mở nhà hàng Việt Nam tại Hong Kong và hiện nay là TP HCM, ông cho biết: "Khi người Pháp đến Việt Nam, họ có nhu cầu ăn những thực phẩm của đất nước họ. Vì vậy, họ mang những nguyên liệu như lúa Công ty dịch thuật chuyên nghiệp - MIDtrans Blog mì để làm bánh mì, phô mai, cà phê và các sản phẩm mà họ tiêu thụ mỗi ngày".

Người Việt dần biết đến những nguyên liệu của Pháp, tuy nhiên chúng rất đắt đỏ vào thời điểm đó nên họ gọi bánh mì là "bánh Tây". Theo thời gian, kỹ thuật làm bánh mì đã được truyền bá rộng rãi tới người dân địa phương.

Ngày nay, bánh mì là món ăn bình dân quen thuộc được người Việt ưa chuộng. Ảnh: Backpackerlee.

"Người dân được thuê làm đầu bếp và nấu ăn cho người Pháp. Dần dần, họ nhận ra những món ăn này không chỉ dành riêng cho người Pháp, mà còn dành cho dân địa phương. Họ bắt đầu điều chỉnh công thức làm bánh mì, sử dụng nhiều men và nước hơn để bánh rỗng ruột, nhẹ, phù hợp với khẩu vị của người Việt Nam", đầu bếp gốc Việt cho hay.

Người Pháp thường ăn bánh mì với gan gà hoặc pate gan ngỗng, phết phô mai và mù tạt. Song, những nguyên liệu này quá đắt với người Việt. Vì vậy, phiên bản mới được người Việt sáng tạo bằng cách dùng gan lợn, rẻ và dễ chế biến hơn để làm pate.

Theo Peter Cường, v ào những năm 1950, người Việt đã nảy ra ý tưởng về món bánh mì kẹp. Thay vì ăn riêng lẻ, các nguyên liệu được kẹp vào trong ruột bánh. Đó là hình thức ban đầu của những chiếc bánh mì Việt hấp dẫn ngày nay.

Hương vị của bánh mì Việt Nam được biến tấu khác nhau tùy từng vùng miền. Bánh mì Hà Nội được đánh giá có phần nhân đơn giản và nhẹ nhàng hơn so với TP HCM, chủ yếu là nguyên liệu đã được chế biến sẵn để nguội như lạp xưởng, xúc xích, xá xíu. Tại các thành phố miền trung như Hội An, nhân bánh mì thịt heo quay luôn được làm nóng.

"Nhớ hồi đi học cấp 1, tôi thích nhất bánh mì xá xíu. Mỗi hôm tôi ăn 3 cái bánh mì, một cái ăn sáng, mua thêm cái nữa để dành ra chơi ăn tiếp, chiều 5h tan học lại ăn lót dạ. Ngoài cơm ra, tôi ăn bánh mì cả năm cũng được", Phương Thủy, 24 tuổi, một nhân viên văn phòng chia sẻ về kỷ niệm tuổi thơ với bánh mì của mình.

Theo thời gian, bánh mì phổ biến khắp thế giới, đặc biệt là ở các quốc gia như Australia và Mỹ, nơi có nhiều người Việt Nam di cư đến. Cố đầu bếp Mỹ Anthony Bourdain cũng đã giới thiệu về bánh mì Việt Nam trên chương trình ẩm thực của CNN. Ảnh: Kate Singer/CNN.

Ngày nay, các cửa hàng bánh mì đã xuất hiện ở nhiều nơi trên thế giới như Mỹ, Mexico, Anh, Singapore, Australia, Hong Kong, Nhật Bản... Theign Yie Phan, đầu bếp một nhà hàng Việt ở Hong Kong cho biết: "Bên cạnh phở, bánh mì là một trong những món nổi tiếng của Việt Nam trên thế giới, dễ gây nghiện. Bánh mì là sự hòa quyện hoàn hảo về hương vị và kết cấu: vỏ bánh ấm giòn kết hợp với hương vị đậm đà của nhân thịt và sự tươi mới các loại rau thơm".

Ngoài món bán chạy nhất là bánh mì thịt truyền thống Sài Gòn, nhà hàng của đầu bếp Phan có bánh mì gà xé và bánh mì đậu phụ chay. Mỗi tháng, cô mời các đầu bếp từ nhiều nhà hàng khác nhau trong cộng đồng để sáng tạo các phiên bản bánh mì mới.

Ngân Dương (Theo SCMP)

Chuyên gia Mỹ: 'Trung Quốc có thể giữ 50% nước Mekong vào mùa khô'

"Vào mùa khô, khi hạn hán ở mức rất nghiêm trọng, Trung Quốc có thể giữ đến 50% lượng nước sông Mekong. Vì thế tác động của các đập thủy điện của Trung Quốc ở thượng nguồn đến hạn hán ở hạ nguồn là điều không thể phủ nhận", Brian Eyler, Giám đốc Chương trình Đông Nam Á, Trung tâm nghiên cứu Stimson, Mỹ, nói với VnExpress . Eyler là chuyên gia về các vấn đề xuyên biên giới ở khu vực Mekong, tác giả cuốn sách "Last Days of the Mighty Mekong" (Những ngày cuối của dòng Mekong vĩ đại).

Eyler cho biết mức 50% này là dựa trên tính toán logic của tình hình, khi Trung Quốc đang vận hành 11 đập thủy điện trên dòng chính sông Mekong. Hồi 2014, khi Trung Quốc có 7 đập thủy điện hoạt động, Tổ chức Các dòng sông quốc tế (International Rivers - IR) công bố báo cáo cho thấy phần sông Mekong ở Trung Quốc (được gọi là Lan Thương) chiếm đến 45% lượng nước chảy xuống hạ lưu vào mùa khô. IR, tổ chức có trụ sở tại California, Mỹ, chuyên nghiên cứu ở châu Á, châu Phi và Mỹ Latinh nhằm ngăn chặn các dự án gây hại cho sông và thúc đẩy các lựa chọn khả dĩ hơn.

Theo Eyler, vào mùa mưa, khu vực tập trung nhiều nước nhất ở sông Mekong là ở Lào và Tây Nguyên của Việt Nam.Vì thế Trung Quốc chỉ chiếm khoảng 7% lượng nước sông Mekong vào mùa mưa.

Vào mùa khô, khi không có mưa ở hạ nguồn sông Mekong, phần lớn lượng nước đến từ sông băng ở dãy Himalaya, chảy qua Trung Quốc. Vì thế Trung Quốc chiếm đến 40% lượng nước sông Mekong chảy xuống hạ nguồn vào mùa khô thông thường. Trên thượng nguồn, Trung Quốc có 11 đập thủy điện, trữ 47 tỷ m3 nước.

Giữa tháng 2/2020, miền Tây Việt Nam xuất hiện tình trạng hạn mặn nghiêm trọng. Riêng tỉnh Cà Mau ghi nhận hơn 16.000 ha lúa bị thiệt hại 30-70%, 340 ha hoa màu có nguy cơ bị ảnh hưởng.

Nguyễn Thị Nhiên, 38 tuổi, huyện Long Phú, Sóc Trăng, trên cánh đồng ruộng lúa chết khô. Ảnh: Cửu Long.

Nguyên nhân chính của hạn hán năm nay ở Việt Nam, theo Eyler, là do hiện tượng El Nino, gây nên thiếu mưa. Lượng nước không đủ để dòng sông vận hành như bình thường như trong hàng triệu năm qua. Biến đổi khí hậu đang làm thay đổi mô hình thời tiết. Nông dân không có đủ nước để gieo vụ lúa mới và thực hiện các hoạt động nông nghiệp khác.

Eyler cho rằng các đập thủy điện càng lớn và càng gần nguồn nước thì càng gây tác động lớn đến hạ nguồn. Bên cạnh 11 đập thủy điện của Trung Quốc trên thượng nguồn, Lào có hai đập trên dòng chính sông Mekong là Xayaburi và Don Sahong.

"Các đập thủy điện trên sông Mekong đang khiến hạn hán nghiêm trọng hơn", Eyler nói.

Ông cho rằng hạn hán ở đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) của Việt Nam xuất hiện thường xuyên hơn và gây tác động mạnh hơn. Năm 2016, hạn hán ở mức tồi tệ nhất, nhưng tình trạng của 2020 còn xấu hơn. Trung Quốc từng xả nước xuống hạ lưu theo yêu cầu của Việt Nam và Thái Lan. Tuy nhiên năm nay lượng nước đến ĐBSCL chưa xuất hiện, dù Bộ Ngoại giao Trung Quốc cho biết đã xả nước từ ngày 24/1.

Đồng tình về nguyên nhân chính gây hạn hán ở miền Tây năm nay, Tiến sĩ Tô Văn Trường, cựu viện trưởng Viện Quy hoạch thủy lợi Miền Nam, cho rằng lượng mưa trong mùa mưa năm 2019 thấp hơn bình thường, do đó hạn mặn năm 2020 đến sớm và trầm trọng hơn những năm khác.

Năm 2019, khi có hiện tượng El Nino, khu vực Đông Nam Á có ít mưa hơn so với bình thường, do ổ đối lưu gây mưa bị dịch về phía Đông. Hạn hán lịch sử xuất hiện ở hầu hết các nước Đông Nam Á. Tại Việt Nam, khu vực bị ảnh hưởng nặng là miền nam và miền trung. Trong mùa khô, tổng lượng mưa trên các trạm khác nhau trên lưu vực sông Mekong thấp hơn 55% so với mức trung bình nhiều năm. Mùa mưa đến muộn (vào tháng 7 thay vì tháng 5 hàng năm), khiến lượng mưa thấp hơn 65% so với các năm, gồm cả thượng nguồn ở phía Trung Quốc. Lượng mưa trung bình chỉ đạt 20% so với nhiều năm. Trong mùa mưa, ĐBSCL đối diện với mùa lũ ở mức rất thấp.

Theo ông Đào Trọng Tứ, cựu phó tổng thư ký Uỷ ban sông Mekong Việt Nam, hiện các nước hạ nguồn chưa đánh giá được tác động của các đập thủy điện của Trung Quốc đến hạn hán ở hạ lưu, do Trung Quốc không cung cấp quy trình vận hành của các đập thủy điện.

"Vấn đề chính là Trung Quốc rất hạn chế hợp tác, không trao đổi số liệu thực tế của các đập thủy điện", ông Tứ nói.

Nhiều nghiên cứu của Ủy hội sông Mekong (MRC) cho thấy tác động rõ nhất của các đập thủy điện Trung Quốc đến hạ lưu là "giữ lại phù sa". Mekong chiếm đến 60% lượng phù sa Công ty dịch thuật chuyên nghiệp - MIDtrans Blog của ĐBSCL của Việt Nam. Đến 2040, lượng phù sa ở khu vực này ước tính chỉ còn 4-5%. Nếu 11 đập thủy điện ở Lào và Campuchia đi vào hoạt động, tác động về phù sa sẽ còn lớn hơn nữa, theo ông Tứ.

Danh sách đập thủy điện của Trung Quốc trên thượng nguồn sông Mekong tính đến tháng 11/2019. Đồ họa: Trung tâm nghiên cứu Stimson, Mỹ.

Eyler dự báo hạn hán ở hạ lưu sông Mekong sẽ tái diễn thường xuyên hơn trong tương lai. Tuy nhiên, có thể dự báo được El Nino và tác động của nó trước 6 tháng. Hạn hán tính đến tháng 4/2020 có thể được dự báo từ đầu tháng 6/2019. Vì vậy, Việt Nam có thể chuẩn bị năng lực để hạn chế tác hại.

Có chung nhận định, ông Tứ cho rằng Việt Nam cần phải "thừa nhận" thực tế hạn hán sẽ trở nên thường xuyên hơn và cần có phương án ứng phó. Việt Nam không nên "trông chờ nhiều" vào nước ở thượng nguồn mà nên chủ động "tự cứu mình". Trong chiến lược lâu dài, Việt Nam đang hướng đến việc chuyển đổi sản xuất, phân vùng sản xuất.

Theo ông Tô Văn Trường, giải pháp trước mắt của Việt Nam là tập trung tiết kiệm nước cho sinh hoạt và sản xuất một cách hợp lý. Việt Nam nên tích lũy nước ngọt tối đa, trong đó có nước ngầm, cải tạo hệ thống thủy lợi nội đồng để chủ động tưới tiêu. Về dài hạn, Việt Nam cần có hệ thống công trình điều khiển mặn từ phía các cửa mặn, hệ thống bẩy triều, giúp đẩy ngọt từ các cửa ngọt trong từng con triều trong mùa khô. Chính quyền cần biến hệ thống kênh rạch ở đồng bằng sông Cửu Long thành "các hồ nước ngọt di động", vận hành theo nhịp điệu của triều trong mùa khô. Việt Nam cũng phải tìm giải pháp phi công trình như thay đổi cơ cấu mùa vụ, cây trồng, vật nuôi.. theo hướng thích nghi với thời tiết, tiết kiệm nước.

Eyler đánh giá cao Nghị quyết 120 về phát triển bền vững ở ĐBSCL mà Việt Nam ban hành năm 2017. Các chính sách trong khuôn khổ này sẽ giúp khôi phục lại các quy trình dựa trên thiên nhiên, liên quan đến chu kỳ lũ tự nhiên của dòng Mekong, giúp người dân chuyển đổi các sinh kế hiệu quả hơn. Nông dân ở ĐBSCL cũng có thể thích ứng với mực nước biển dâng và tình trạng xâm mặn. Việt Nam có các đối tác hỗ trợ thực hiện kế hoạch như Hà Lan, Israel và Mỹ.

"Nếu chính sách được thực hiện đúng đắn, nó sẽ rất hiệu quả", Eyler nói.

Trên phạm vi khu vực , ông Trường cho rằng Việt Nam cần hợp tác chặt chẽ với các nước ven sông Mekong để có kế hoạch tổng hợp gần tối ưu, mang lại lợi ích lâu dài của mỗi nước. MRC đã có nhiều nghiên cứu đánh giá tác động của 11 đập thủy điện ở hạ lưu.

"Tôi cho rằng hiện nay ai cũng hiểu rõ được - mất của mỗi quốc gia", ông Trường nói.

Với Trung Quốc, MRC có thể sử dụng Hiệp định Mekong năm 1995 làm cơ sở pháp lý để đề nghị Bắc Kinh hợp tác, cân bằng lợi ích của các bên. MRC cũng có hệ thống tài liệu khí tượng thủy văn và các tài liệu cơ bản khác, có thể dùng để đối chiếu với dữ liệu của Trung Quốc.

Theo ông Tứ, Việt Nam nên tận dụng cơ chế hợp tác Mekong - Lan Thương giữa MRC và Trung Quốc để thảo luận về vấn đề nước sông Mekong. Trong cơ chế này, nước là một vấn đề trụ cột trong hợp tác, bên cạnh kinh tế và an ninh.

Với ASEAN, Eyler cho rằng Việt Nam nên ưu tiên đưa vấn đề sông Mekong ra bàn luận trong năm làm Chủ tịch của Hiệp hội trong 2020. Hệ sinh thái và nền tảng tài nguyên của Mekong đang bị đe dọa, trong khi ĐBSCL là nơi cung cấp nguồn lương thực cho cả 10 nước Đông Nam Á.

"Việt Nam nên nêu vấn đề sông Mekong trên khía cạnh an ninh, vì khủng hoảng ở đây có thể gây bất ổn ở khu vực. Hy vọng Việt Nam có thể thay đổi cách ASEAN nhìn nhận về Mekong", Eyler nói.

Theo Eyler, Ban Thư ký MRC chưa từng tiếp cận được dữ liệu của Trung Quốc về các đập thủy điện trên thượng nguồn. Ông hy vọng MRC sẽ có cơ hội này khi tiến hành nghiên cứu chung sắp tới với Trung Quốc để tìm nguyên nhân hạn hán. Eyler cảnh báo MRC không nên để Trung Quốc dùng ảnh hưởng trong khu vực để áp đảo các nước và các bên liên quan.

"MRC không nên để Trung Quốc cung cấp dữ liệu không chính xác về tác động của các đập thủy điện đến hạ lưu", Eyler nói.